Nizam-ı Cedid ve Bolu
Osmanlı İmparatorluğunun modernleşme adına yaptığı en önemli atılımlardan biri Nizam-ı Cedid ordusuydu. Bolu’da 1803 ve 1807 yılları arasında faaliyet gösteren Nizam-ı Cedid ordusunun kışlası döneminin en modern binaları arasında sayılıyordu. Bu bina hükümet binasının güneyindeki tapu müdürlüğünün(telgrafhane) batısındaydı. Bina, ilerleyen yıllarda hapishane olarak kullanıldı.
Osmanlıların gerileme devrinde (1683-1792) Bolu voyvodalık olarak yönetilmişti. Voyvodalar Osmanlı İmparatorluğu'nun kadrolarında sancak beylerine eşit konumdaydılar. Devlet adına vergi toplama yetkileri vardı. 3.Selim döneminde Bolu Voyvodası Hacı Ahmet oğlu İbrahim ağa, İstanbul’daki teşkilât gibi iki bölük Nizam-ı Cedid askerî birliğini 1803’te Bolu’da kurdu. Başyardımcı olan İbrahim Raşit Efendi’nin yardımıyla Tabaklar (Debbağlar) Mahallesi yanında, Nizam-ı Cedid askerleri için büyük bir kışla ve askeri hastane yaptırdı. Bu Kışla, beyaz badana ile sıvanmıştı. Mahallelerden gelen seyirciler Nizam-ı Cedid' in kırmızı elbiseleri içinde muntazam yürüyüşlerini, kışlanın uzun, yüksek cephelerinde iki sıra üzerindeki mevzun pencerelerini hayretle seyrediyorlardı. Bina, Karaçayır merasının Büyüksuya doğru uzanıp giden yeşil manzarası içinde cazibeli bir şekilde görünür, düz ova içinde iki saatlik mesafeden göze çarpardı. Kabakçı İsyanından sonra padişah tarafından İstanbul’da görevlendirilen Hacı Ahmet oğlu İbrahim Ağa III. Yeniçeri isyanı esnasında parçalanarak öldürüldü. Tarihi belgelerde Bolu Voyvodası Hacı Ahmet oğlu İbrahim ağa şu şekilde anlatılıyordu; ”Hâlbuki bu zat Kadı paşa ayarında, Anadolu’nun seçkin şahıslarından biriydi. Sonunda lll. Selim mektebinin bu meşhur ıslahathatçısı da diğerleri gibi perişan ve aşağılanmış halde sokak ortasında öldürülmüştü”
Bolu, en önemli karargâhlarından biriydi
Nizam-ı Cedid Ordusu, Osmanlı Devleti'nde III. Selim tarafından Nizam-ı Cedid (Yeni Düzen) faaliyetleri ile kurulan ordudur. Bu ordu Yeniçeri ocağının çıkardığı Kabakçı Mustafa İsyanı sonucu ortadan kaldırılmıştır.
III. Selim tahta çıktığında Osmanlı Devleti hem Avusturya hem de Rusya'yla savaş halindeydi. Başarısızlıkla sonuçlanan bu savaşlar 1792 yılında Avusturya'yla yapılan Ziştovi Antlaşması ve 1792 yılında Rusya'yla yapılan Yaş Antlaşması ile son buldu. Böylece III. Selim, Osmanlı Ordusu'nda çoktandır yapmak istediği yenilikleri yapma fırsatı buldu. 1793 yılında Nizam-ı Cedid ordusunu kurdu. Yeniçerilerin kuşkulandırılması, düşmanlıklarının kazanılması ve işin daha baştan bitmesi gibi mahsurlar içerdiğinden Nizam-ı Cedid ayrı bir ocak değil de “Yeni Asker”, “Bostancı”, “Tüfenkçi Ocakları” adıyla Bostaniyan-ı Hassa Ocağı'na bağlandı. İlk kışla Cezayirli Gazi Hasan Paşa'ya ait olan Levend Çiftliği'nde kurulmuş, daha sonra artan destekle beraber önce Üsküdar'da daha sonra da Üsküdar merkez olmak üzere Anadolu'da ortalar kuruldu. Bugünkü Selimiye Kışlası'nın temellerinin atıldığı Üsküdar Kışlası'na bağlı olan Anadolu'daki ortalar şöyleydi: Ankara Ortası, Bolu Ortası, Kayseri Ortası, Kastamonu Ortası, Kütahya Ortası, Kırşehir Ortası, Amasya Ortası, Sivas Ortası, Aydın Ortası, Çankırı Ortası, Çorum Ortası, Aksaray Ortası, Menteşe Ortası, Seydişehir Ortası, Niğde Ortası, Hamid Ortası, Manisa Ortası, İçel Ortası ve Karaman Süvari Ortası.
Osmanlı tarihinde ilk kez batılı tarzda ordu kurulmuştu
Bu ortaların kurulmasıyla beraber Nizam-ı Cedid Ordusu'nun mevcudu 230.000'e yaklaştı. Askerler 25 yaşını geçmemiş, yiğit, asil ve temiz ailelerden seçilir; bunlara önce usul ve erkân öğretilirdi. Ocakta her bir üye arasında kefalet sistemi geliştirilmişti; bu şekilde firarlar engelleniyordu. Böylece, Osmanlı tarihinde ilk kez batılı tarzda ordu kurulmuş oluyordu. Bu ordu Yeniçeri ocağının çıkardığı Kabakçı Mustafa İsyanı sonucu 1807 yılında ortadan kaldırıldı. Voyvodalık ise II. Mahmud’un emriyle 1811 yılında kaldırıldı. Yerine, Bolu - Viranşehir Sancakları adı altında bir mutasarrıflık kuruldu.
Kaynakça; Bolu Sebilci Dergisi
Solda telgrafhane, Nizam-ı Cedit binası, Askerlik Şubesi, sağda önde Hükümet Konağı (1930’ lu yıllar)
.jpg)
Nizam-ı Cedit binası (1930’lu yıllar)
.jpg)
Hükümet meydanında bir tören, solda telgrafhane(tapu binası) sağda Nizam-ı Cedit Bina’sı
.jpg)
Nizam-ı Cedit binasının farklı açıdan çekilmiş bir fotoğrafı (1930’lu yıllar)
.jpg)
